Blog 2

O drodze do szkoły, Chłopach i uwodzeniu

Może ktoś uśmiechnie się z przekąsem, popuka się w głowę i pomyśli, że te słowa pisze jakaś egzaltowana, oderwana od życia polonistka. Myślę jednak o czymś innym. Chłopów, wszystkie cztery tomy, czytałam tylko w zeszłym stuleciu, kiedy sama byłam uczennicą liceum. Jaką siłę oddziaływania musiała mieć - ta powieść, że dziś kiedy patrzę np. na wrześniowe słońce, przypomina mi się tom pierwszy, Jesień? Co takiego było w tych Reymontowskich opisach przyrody, że przeniknęły moją wrażliwość? Czy jeszcze na kogoś lektury szkolne, które każą czytać w szkole, wpływają – wpływają na poglądy, poruszają jakąś ukrytą strunę, dotykają wrażliwości estetycznej? Czy czyta się tylko opracowanie, streszczenie, bo to się może przydać na sprawdzianie, a potem na maturze? Czasem mam wrażenie, że w naszej codziennej praktyce zapominamy o tym, czym naprawdę jest literatura i czym jest jej czytanie. A przecież bez tego czytelniczego wzruszenia trudno nam jest zrozumieć to, co czytamy, trudno nam jest zinterpretować jakikolwiek tekst. Owszem fakty, konteksty są ważne. Pomogą w napisaniu przyzwoitego, czasem dobrego wypracowania. Czasem wystarczy pamiętać, że akcja Chłopów rozgrywa się na mazowieckiej wsi Lipce, że główny bohater to Maciej Boryna, który żeni się z dziewczyną młodszą od niego o pokolenie, że w Chłopach przedstawiona jest cykliczność przyrody i cykliczność życia, że powieść ukazuje zamkniętą społeczność, wiejskie obyczaje, ludomanię, konflikt pokoleń, walkę o byt i że zawiera naturalistyczne opisy. Ale to są tylko klisze, poręcze, które pozwolą wykazać się wiedzą, ale nie zastąpią, nie wypełnią tej przestrzeni, która rodzi się na styku, czytelnik - autor. Dlatego kiedy maturzysta pyta mnie, co ma zrobić, żeby zdać maturę, żeby dobrze napisać wypracowanie, to między innymi mówię mu: musisz przeczytać podany do analizy tekst. Najczęściej otwiera oczy ze zdziwienia. I myślę wtedy ze smutkiem o klęsce polskiej szkoły, o swojej belferskiej klęsce – oduczyliśmy naszych uczniów czytania, oduczyliśmy wyrażania ich lekturowych przeżyć.

Pewien francuski filozof, teoretyk literatury Roland Barthes zauważył niegdyś, że tekst uwodzi swojego czytelnika. Nie zwodzi, lecz uwodzi tak jak kobieta uwodzi mężczyznę, a mężczyzna kobietę. Co to znaczy? Chyba tyle, że każdy tekst, tak jak każdy człowiek, nosi w sobie jakąś tajemnicę, którą nie zawsze łatwo jest odkryć i którą nie zawsze mamy odwagę odkryć. I czasem kusi mnie, by powiedzieć swoim uczniom: daj się uwieść tekstowi. Zapomnij na chwilę o egzaminie, o tym, że czytanie literatury nie jest ci i nie będzie do niczego potrzebne. Daj się uwieść. Otwórz się na to, co czytasz. Miej odwagę odkrywcy nieznanych światów.

„Słońce było już chyla tyla nad chałupami i świeciło coraz cieplej, bo z oszroniałych strzech podnosiły się opary i woda skapywała, tylko w cieniach – pod płotami w sadach, po rowach leżał jeszcze siwy mróz; po stawie wlekły się ostatnie zrzedłe mgły i woda poczynała spod bielm wrzeć brzaskami i odbłyskiwać słońce”.

Autorka artykułu Małgorzata Wątkowska jest współautorką publikacji Język polski matura 2015. Poziom podstawowy, dostępnej na edumaster.pl

Blog 3

Kilka słów o zadaniach z tekstami źródłowymi

Podczas wspólnego rozwiązywania z uczniami zadań typu maturalnego, zdarza się nauczycielom słyszeć odpowiedzi rzeczowe, spójne oraz prezentujące ciekawy punkt widzenia - ale niestety, nie na temat. Wynika to właśnie z pośpiechu i niedokładności przy zapoznawaniu się z treścią pytania lub tekstu źródłowego.

Pamiętajcie - rozszyfrowanie intencji autorów pytań, ułatwią zawarte w nich słowa „klucze”, określające czynność, którą należy wykonać by udzielić prawidłowej odpowiedzi.
Oto przykłady:

  • porównaj
  • rozstrzygnij
  • oceń
  • rozważ
  • scharakteryzuj
  • udowodnij
  • wyjaśnij

Właśnie tych słów szukajcie, a unikniecie niepotrzebnych błędów!
Miłej nauki!

Załóż darmowe konto

W serwisie edumaster.pl wykorzystujemy pliki cookies do poprawy Twojego doświadczenia w korzystaniu z naszej strony oraz w celach związanych z promocją i reklamą Produktów. Jeżeli nie wyrażasz zgody na wykorzystywanie plików cookies możesz w każdej chwili zablokować je korzystając z ustawień swojej przeglądarki internetowej. Więcej informacji można znaleźć w Polityka prywatności , która jest częścią regulaminu serwisu Edumaster.pl.

Rozumiem