Specjalna oferta dla szkół
Logowanie

5 faktów, dzięki którym lepiej poznasz metodę Montessori

Poznaj bliżej postać i metodę Marii Montessori, która zrewolucjonizowała współczesną pedagogikę!

1. Maria Montessori – prekursorka współczesnej pedagogiki

Choć metoda Montessori liczy sobie już ponad 100 lat, do dziś cieszy się ogromną popularnością. Nic w tym dziwnego – jej założenia są ponadczasowe, a sama Maria Montessori pod wieloma względami wyprzedzała swoją epokę. Żyjąca na przełomie XIX i XX wieku Włoszka odebrała staranne wykształcenie, z dużym naciskiem na znajomość nauk ścisłych. Początkowo planowała podjąć studia inżynierskie, co w tamtych czasach w stosunku do kobiet było wręcz niebywałe. Ostatecznie zdecydowała się na równie odważny krok: uzyskała dyplom lekarza medycyny i obroniła doktorat z psychiatrii.

Zdobyta tą drogą wiedza stała się fundamentem jej późniejszej pracy pedagogicznej: pierwsze badania Montessori w tej dziedzinie odnosiły się do dzieci z problemami psychicznymi.

2. Nacisk na wszechstronny rozwój - podstawa metody Montessori

Najważniejszym założeniem metody Montessori jest wsparcie dziecka w rozwoju indywidualnego potencjału we wszystkich sferach życia – fizycznym, kulturowym, społecznym i duchowym. Należy przy tym zaznaczyć, że rozwój wszystkich wymienionych aspektów nie przebiega równocześnie.

Metoda Montessori wyróżnia kolejne fazy rozwojowe:

  • wiek 0-6: faza „absorbującego ducha” – rozwój języka, rozwój ruchowy, nauka zachowań społecznych i wyrabianie nawyku utrzymania porządku

  • wiek 7-12: faza „studiowania całości poprzez badanie detalu” – wzrost zainteresowania różnymi dziedzinami nauki, rozwój moralności i religijności, uwrażliwienie na sprawiedliwość, nauka odróżniania dobra od zła

  • wiek 13-18: faza „godności osobistej” – rozwój odpowiedzialności i poczucia sprawczości oraz wiary we własne siły

3. Wolność i wewnątrzsterowność jako podstawa rozwoju

Maria Montessori widziała w swoich podopiecznych kompletnych, niezależnych ludzi o wrodzonej kreatywności i ciekawości świata, które bywają jednak tłumione przez dorosłych w toku tradycyjnego wychowania i edukacji. Podstawą do wszechstronnego rozwoju są według Montessori wolność i wewnątrzsterowność, z których formuje się samodyscyplina – oparta na samokontroli, a nie na zewnętrznym przymusie. Samodyscyplina w połączeniu z wiarą we własne siły prowadzi do konsekwentnego rozwoju i realizacji założonych przez siebie celów.

Opisane założenia realizowane są poprzez indywidualizację procesu nauczania oraz umożliwienie uczniom samodzielnego wyboru miejsca, rodzaju, tempa i formy pracy w specjalnie dostosowanym do tego celu środowisku. Nauczyciel uważnie obserwuje każdego ucznia i pośredniczy między nim a otoczeniem – nie narzuca gotowych rozwiązań, ale pomaga w realizacji indywidualnych pomysłów.

Dzieci zdobywają wiedzę i sprawności korzystając swobodnie z różnorodnych pomocy dydaktycznych, a ponadto uczą się od siebie nawzajem: członkowie poszczególnych grup należą do trzech kolejnych roczników, co sprzyja wymianie zdolności i umiejętności.

4. Jakie pomoce dydaktyczne wykorzystuje metoda Montessori?

Pomoce naukowe dedykowane metodzie Montessori to m.in. puzzle i układanki, liczmany, litery alfabetu umożliwiające składanie słów i zdań, a także zabawki imitujące przedmioty codziennego użytku: naczynia, narzędzia do majsterkowania itd. Wszystkie akcesoria wykonane są z dobrej jakości tworzyw, gdy tylko to możliwe – naturalnych (najczęściej spotyka się tu drewno), cechuje je prostota i estetyka designu. Pomoce dla poszczególnych grup powinny być dostosowane do aktualnych potrzeb rozwojowych ich użytkowników i tematów zajęć.

Wśród pomocy dydaktycznych stosowanych w metodzie Montessori wyróżniamy następujące rodzaje:

  • materiał do ćwiczeń z praktycznego życia, związany z funkcjonowaniem w społeczeństwie

  • materiał sensoryczny, służący rozwojowi percepcji zmysłowej i stymulacji aktywności umysłowej

  • materiały do nauki różnorodnych dziedzin wiedzy (matematyka, języki obce itd.)

  • materiały artystyczne (muzyczne, plastyczne itd.)

  • materiały religijne

Uczeń ma swobodny dostęp do wszystkich materiałów i po lekcji podstawowej, służącej wyjaśnieniu ich przeznaczenia, sam decyduje, które z nich wybierze do pracy oraz czy potrzebuje przy tym pomocy. Po zakończeniu korzystania z danego przedmiotu dziecko ma obowiązek odłożyć go na swoje miejsce.

5. Usłyszeć siebie w ciszy

Według Marii Montessori „poprzez ciszę dziecko, być może po raz pierwszy, spostrzega własne życie wewnętrzne”. To właśnie uwewnętrznienie jest głównym celem charakterystycznych dla metody Montessori lekcji ciszy – ćwiczeń polegających na wykonywaniu w milczeniu różnorodnych czynności. Może być to np. zebranie się w kręgu i przekazywanie między sobą naczynia z wodą lub dzwonka, indywidualne wsłuchiwanie się w bicie serca lub oddech, ćwiczenia ruchowe lub izometryczne wykonywane na znak nauczyciela.

Regularne praktykowanie lekcji ciszy uczy uważności wobec własnych myśli i odczuć, skłania także do zastanowienia się nad ich interpretacją. Ważnym ich aspektem jest również ćwiczenie – nomen omen! – wyciszenia i koncentracji, co procentuje wyższą wydajnością i efektywnością nauki. Zadania wymagające interakcji z innymi dziećmi służą także nauce funkcjonowania w grupie: aby zadanie zostało wykonane prawidłowo, wszyscy muszą przestrzegać przyjętych zasad i współpracować ze sobą nawzajem.

Co to jest metoda Montessori? Dowiedz się więcej!

Jeśli chcesz pogłębić posiadaną wiedzę na temat metody Montessori i poznać wywodzące się z niej praktyczne narzędzia do wykorzystania na zajęciach, sprawdź poświęcone tej tematyce wideoszkolenie Marceliny Wnęk!

ED
Edumaster
06.04.2022
Logotyp Fundusze Europejskie, flaga Rzeczypospolitej Polskiej, logotyp PARP Grupa PFT, logotyp Unia Europejska Europejskie Fundusz Rozwoju Regionalnego
© 2023 Edumaster